Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

Ik mag natuurlijk niet generaliseren, maar toch durf ik de stellen dat de meeste mensen niet van wachten houden. Ik heb gehoord dat er automobilisten zijn liever vijftig kilometer omrijden dan dat ze een half uur in de file staan. Die stilstand, dat schuurt en wringt. Liever zorgen we ervoor dat er iets gebeurt. Als er iets mis gaat of dreigt mis te gaan, dan bedenken we een oplossing, verrichten een daad. We beslissen, handelen, pakken aan. Het liefst meteen. Dat geeft ons het gevoel van beweging, vooruitgang. En als verandering er niet meer inzit? Als een oplossing te lang uitblijft? Dan kappen we ermee. Zo is ons op school geleerd en vaak werkt het ook zo.

Maar soms is wachten toch echt de beste optie. Bijvoorbeeld omdat een oplossing gewoonweg niet voor handen is. Of omdat de situatie te ingewikkeld is, de mensen te weerbarstig. Of omdat de tijd er is…en je nooit kunt weten ….

Want zoals je bloemen niet eigenhandig uit de grond kan trekken en vruchten niet uit de boom, zo zijn er ook bij ons mensen tal van zaken die niet zomaar te fiksen of te repareren, zaken die tijd nodig hebben.

Ja natúúrlijk kunnen we ervoor kiezen om te kappen. Maar …we kunnen óok kiezen voor tijd en zorg. We kunnen kiezen voor volharding.

Want dát is wat de tuinman ons vandaag leert. Hij kiest voor de langzame weg. Die van het geduld.

Het is de Bijbel zelf die ons helpt om de gelijkenis van vandaag uit te leggen. In Psalm 1 wordt de gelukkige mens namelijk vergeleken met boom. Omdat de boom aan stromend water staat, zich laaft aan Gods wet, daarom draagt hij vrucht. Zijn bladeren blijven altijd groen.

Jezus begint zijn gelijkenis evenwel niet met de boom, maar de eigenaar van de boom. Deze eigenaar staat symbool voor God, de schepper van hemel en aarde én van alles wat daarop leeft. Zoals de eigenaar trots en blij is met zijn boom en er veel verwachtingen van heeft, zo is ook God blij en trots met de kroon op zijn schepping: de mens. En zoals de eigenaar verwacht dat de boom vruchten voortbrengt, zo verwacht God ook veel van zijn mensen. Hij hoopt dat ze het geschenk van het leven dankbaar ontvangen en uitdelen. Dat ze hoop zullen zaaien, liefde, geloof. God wil graag dat zijn schepselen de wereld opbouwen tot een bloeiende tuin van vrede en recht. Zijn verwachtingen lijken misschien een beetje op de verwachtingen die ouders van hun kinderen hebben. Natuurlijk ook zij weten dat ze hun kinderen niet kunnen maken zoals zíj willen, maar aan de andere kant hopen ze toch dat ze een fijn en prachtig leven zullen hebben, een goede baan zullen vinden en geluk en tevredenheid zullen ontvangen en geven.

Het is spijtig en teleurstellend. De verwachtingen van de eigenaar van de boom komen niet uit. De boom levert niet op wat hij hoopte. Er zijn geen vruchten. En dat al drie jaar lang niet. Het geduld van de eigenaar is op. “Hak hem om”, zegt hij tegen de tuinman. Want waarom zou ik een nutteloze boom laten staan.

Misschien vindt u het lastig zich om deze strenge boomeigenaar op God te betrekken. Zo harteloos en boos. Toch staan er in de Bijbel verschillende stukken waarin God zich wel degelijk van deze kant laat zien, waarin hij toont diep teleurgesteld te zijn als de mensen zich van hem afwenden en de weg van de dood kiezen. Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer Mozes op de Horeb de tien woorden ontvangt. Terwijl Mozes Gods geboden opschrijft, verzamelen de Israelieten beneden aan de berg al hun sieraden. Ze maken daarmee hun eigen god. Het gouden kalf. Deze afgodendienst maakt de ware God furieus. Hij zegt tegen Mozes dat hij met alles en iedereen korte metten wil maken. Het volk verkwanselt zijn schepping en zijn belofte van trouw en wat hem betreft moet het project ‘mens’ maar stoppen. Omhakken die boom.

Maar op dat moment komt Mozes in actie. Hij probeert God op andere gedachten te brengen en milder te stemmen. ‘Wilt u dan uw toorn laten woeden tegen uw eigen volk, HEER, dat u met sterke hand en grote macht uit Egypte hebt bevrijd? Wilt u dat de Egyptenaren zeggen: “Hij heeft hen bevrijd om hen in het ongeluk te storten, om hen in het bergland te doden en van de aarde weg te vagen? Wees niet langer toornig en zie ervan af onheil over uw volk te brengen!” Na dit pleidooi van Mozes verandert God inderdaad van gedachten. Hij spaart zijn soms zo gebrekkig gelovende volk.

In de gelijkenis van Jezus is het niet Mozes, maar de wijngaardenier die de eigenaar van de wijngaard op andere gedachten brengt. Deze tuinman is gehecht aan de boom. Hij heeft hem verzorgd en weigert de boom zomaar op te geven. De tuinman stelt zich tegen de eigenaar teweer. Maar in zijn pleidooi doet hij veel meer dan alleen om uitstel vragen. Hij doet meer dan bedelen om een extra kans. De tuinman biedt zichzelf aan. Hij belooft immers om óm de boom heen te spitten, zodat het water gemakkelijker bij de wortels kunnen komen. Hij belooft ook om meer mest te geven. Het is ongewoon. Zo veel moeite voor één boom. Bijna bij het overdrevene af. Maar met deze beloftes wordt duidelijk met welke intensiteit en solidariteit de tuinman zich voor zijn boom wil inzetten en hoe krachtig zijn verlangen is om de boom te redden.

De tuinman doet mij denken aan Jezus. Wanneer Maria op de derde dag na Jezus’ sterven de graftuin bezoekt vindt ze een leeg graf. Huilend doet ze haar verhaal bij de tuinman. Weet u misschien waar ze het lichaam van Jezus hebben gelaten? Dan noemt hij haar bij haar naam, ‘Maria’. En pas dan herkent ze in de tuinman Jezus.

Vandaag gaat het er vooral om hoe de tuinman spreekt en handelt. Want zoals de tuinman in de gelijkenis zich inzet voor de boom, zo zet Jezus zich voor Gods mensen in. En dat niet zomaar met een goed woordje, maar door daadwerkelijk alles te geven: zijn geloof, hoop en liefde. Jezus heeft geduld met ons. Hij geeft ons zorg en aandacht. Hij geeft zichzelf aan ons. Met een onvoorstelbare intensiteit en solidariteit zorgt Jezus ervoor dat God ons een nieuwe kans geeft. Hij geeft zijn leven.

Ja. De tuinman Jezus vervult een essentiële en hoopgevende rol in ons leven. Hij maakt voor ons ruimte bij God, schenkt mogelijkheden, kansen. Maar het is nog steeds aan ons of wij die kans ook willen grijpen. Het is aan ons of wij vrucht willen dragen en kiezen voor het leven, in verbond met God en elkaar.

Wat dat leven inhoudt, kunnen we ook uit de gelijkenis afleiden. We kunnen onszelf namelijk vergelijken met de boom, maar we kunnen onszelf ook vergelijken met de tuinman. In dat geval worden wij uitgenodigd om zelf aan anderen ruimte te geven, geduld, tijd.

Laten we onszelf eens een vraag stellen. Wat doen wij als de bomen in onze omgeving niet aan onze verwachtingen voldoen? Ik bedoel: wat doen wij als onze ouders, kinderen, vrienden, medevrijwilligers in de kerk niet aan onze verwachtingen voldoen? Als ze naar ons idee niet het ‘nut’ opleveren waarop we hoopten. Als we niet de liefde krijgen die we verlangen, niet het rendement uit onze vriendschapen halen waarop we rekenen?

Hakken we dan de relatie om, als ware ze een onvruchtbare boom? Zeggen we; ik heb niets aan jou? Ik zoek wel iemand anders. Ik ga naar wel een andere groep mensen bij wie ik wél krijg wat ik verlang?

Het omhakken van een relatie. Soms moet het. Soms kan het niet anders. Maar misschien wel minder vaak dan wij mensen wel denken.

Jezus houdt de optie van omhakken open. Maar vooralsnog kiest hij niet voor. Zo gaat hij ons voor op een ándere weg, die van geduld, solidariteit en overgave. Hij schrijft de boom, de mensen niet af, kiest niet voor om met ze te breken. Integendeel. Hij investeert in de mensen die God hebben teleurgesteld, de tollenaars en andere zondaars, de mensen met een ander geloof. Jezus gaat met ze aan tafel, hij raakt ze aan, hij schenkt ze zijn liefde, zijn alles….

Nee, succes is niet verzekerd. Zijn liefde is geen garantie dat de mensen met wie hij omgaat een vernieuwd leven zullen leiden. Het kán nog steeds dat de vruchten uitblijven, ook op langere termijn. Maar aan Jezus zal het niet liggen. Hopelijk zal het niet ons liggen.

Zo is Jezus in alle opzichten onze voorganger. Hij schénkt ons geduld en hij doet ons het geduld voor. Hij geeft ons kansen én hij nodigt ons uit om ook aan anderen kansen geven. Zo schenkt Jezus Christus ons het volle vruchtbare leven.

Amen